Sẹo lồi và sẹo phì đại đều xuất phát từ tình trạng tăng sinh mô da sau tổn thương, được đặc trưng bởi việc tăng sinh quá mức các tế bào sợi tại vùng tổn thương và tạo ra collagen nhiều hơn cần thiết. Mặc dù chung tiêu chí này, sẹo lồi tỏ ra là một khối u dạng sợi nổi lên trên bề mặt da so với vùng tổn thương ban đầu. Trong khi đó, sẹo phì đại vẫn còn giới hạn trong vùng tổn thương và có xu hướng giảm đi qua thời gian. Như vậy, thời gian để sẹo phì đại hết sẹo là bao lâu? Hãy cùng Khỏe Đẹp Clinic tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau đây nhé!
Dấu hiệu nhận biết sẹo phì đại
- Kích thước và hình dạng khác biệt: sẹo phì đại thường có kích thước lớn hơn so với vết thương ban đầu. Chúng có thể xuất hiện dưới dạng một vùng da nhô cao hơn so với vùng xung quanh, tạo thành một khối u nhỏ trên da.
- Màu sắc thay đổi: ban đầu, sẹo phì đại thường có màu nâu nhạt hoặc hồng đỏ. Theo thời gian, màu sắc của sẹo phì đại có thể thay đổi sang màu nâu đậm hoặc nâu đỏ, tùy thuộc vào sự phát triển và tái tạo mô da.
- Kết cấu mềm mại: sẹo phì đại thường có kết cấu mềm mại và có thể nhấn nháy khi bạn áp lực lên. Điều này phân biệt chúng với sẹo lồi, mà thường có kết cấu cứng hơn do tế bào sợi da tăng sinh quá mức.
- Vị trí gần vùng tổn thương ban đầu: sẹo phì đại thường nằm gần hoặc chính xác tại vị trí của vết thương ban đầu. Chúng không tăng sinh ra xa khỏi vùng tổn thương như sẹo lồi.
- Khả năng tự hết đi sau thời gian: một trong những đặc điểm đặc trưng của sẹo phì đại là khả năng tự hết đi sau một khoảng thời gian dài. Chúng có thể biến mất hoặc trở thành sẹo thâm, tùy thuộc vào cơ địa của mỗi người.
Sẹo lồi và sẹo phì đại có gì khác nhau
Nguyên nhân hình thành:
Sẹo lồi: hình thành do tế bào sợi da tăng sinh quá mức tại vùng tổn thương, tạo ra một khối u nhô lên trên mặt da. Điều này thường xảy ra khi có sự tích tụ collagen quá mức trong quá trình lành vết thương.
Sẹo phì đại: hình thành do sự tích tụ collagen dư thừa tại chỗ, nhưng vẫn nằm trong ranh giới vết thương ban đầu. Sẹo phì đại không nhô cao lên trên da như sẹo lồi, mà thường nằm ở mức bề mặt da hoặc lõm vào một chút.
Kết cấu:
Sẹo lồi: có kết cấu cứng, chúng có thể nhấn nháy khi áp lực lên.
Sẹo phì đại: có kết cấu mềm mại, chúng thường không cứng như sẹo lồi.
Vị trí:
Sẹo lồi: thường nổi lên trên mặt da và nằm cao hơn so với vùng xung quanh.
Sẹo phì đại: thường nằm tại vị trí vùng tổn thương ban đầu, không nổi lên nhiều hoặc thậm chí lõm vào một chút.
Màu sắc:
Sẹo lồi: có thể có màu sắc khác biệt so với da xung quanh, tùy thuộc vào giai đoạn lành của sẹo.
Sẹo phì đại: ban đầu có màu nâu nhạt hoặc hồng đỏ, sau đó có thể chuyển sang màu nâu đậm hoặc nâu đỏ.
Nguyên nhân làm xuất hiện sẹo phì đại
Sẹo phì đại thường xuất hiện sau khi có các vết thương sâu (độ II-III) như phỏng, hoặc sau các vết thương gây ra bởi tai nạn, phẫu thuật, hoặc thủ thuật can thiệp da. Các yếu tố góp phần tạo nên sẹo phì đại bao gồm căng da quá mức, tình trạng nhiễm trùng, quá trình lành vết thương chậm, biến đổi bất thường trong việc chuyển hóa nguyên bào sợi da, cùng với yếu tố di truyền. Có một số yếu tố nguy cơ màu mèo gây ra sẹo phì đại, bao gồm:
- Da có màu sẫm: sẹo phì đại có khả năng xuất hiện nhiều hơn ở những người da sẫm màu.
- Yếu tố di truyền: có khả năng sẹo phì đại xuất hiện nhiều hơn ở những người có yếu tố di truyền liên quan đến sẹo.
- Tuổi và thai kỳ: người trẻ tuổi và phụ nữ mang thai có thể có nguy cơ cao hơn bị sẹo phì đại.
- Vị trí tổn thương: vùng da ở ức, vai và cánh tay thường có khả năng hình thành sẹo phì đại nhiều hơn.
- Loại thương tích và tốc độ lành vết thương: sẹo phì đại có thể hình thành sau các vết thương có tốc độ lành chậm hơn 3 tuần hoặc sau các loại thương tích đặc biệt.
Sẹo phì đại bao lâu thì khỏi?
Mặc dù về cơ bản sẹo phì đại có thể tự khỏi mà không cần điều trị, tuy nhiên vết sẹo phì đại thường có xu hướng trở thành sẹo thâm trên da sau ít nhất 1 năm. Khi vết sẹo phì đại tồn tại trong thời gian dài, nó có thể trở nên sậm màu và có thể để lại vết sẹo thâm khó trị sau khi biến mất. Vì vậy, việc loại bỏ vết sẹo ngay từ ban đầu giúp phục hồi làn da mịn màng và hạn chế tối đa việc hình thành sẹo thâm sau này.
Thực tế, việc điều trị sẹo phì đại không khó khăn như sẹo lồi và thời gian điều trị cũng có thể ngắn hơn nếu được áp dụng phương pháp thích hợp. Cụ thể, quy trình điều trị có thể diễn ra như sau:
- Với vết sẹo phì đại mới hình thành, thời gian điều trị tối thiểu là 1-2 tháng và khả năng hiệu quả đạt tới 100%.
- Đối với sẹo có thời gian dưới 6 tháng, quá trình điều trị kéo dài trong khoảng 2-3 tháng.
- Sẹo có thời gian từ 6 tháng đến 1 năm, thời gian điều trị là khoảng 3-4 tháng.
- Đối với sẹo có thời gian từ 1 năm trở lên, quá trình điều trị có thể kéo dài từ 5-6 tháng.
Những biện pháp chữa sẹo phì đại đúng cách
Cách điều trị sẹo phì đại được điều chỉnh dựa vào giai đoạn và mức độ tổn thương của vùng da bị ảnh hưởng. Dưới đây là mô tả về các phương pháp điều trị:
Tiêm corticosteroid vào sẹo:
- Đây là phương pháp ưu tiên của các chuyên gia y tế, giúp kiểm soát viêm nhiễm và ngăn chặn sự tăng sinh của nguyên bào sợi và collagen.
- Sẹo phì đại mới hình thành thường phản ứng tốt với phương pháp này hơn so với sẹo cũ.
- Sử dụng hỗn hợp Triamcinolone acetonide (TCA) 10-40mg/ml tiêm vào sẹo, thường kết hợp với Lidocain để giảm đau. Thời gian giữa các lần điều trị là 4-6 tuần, thường cần 3-6 lần để làm mờ sẹo, tổng liều không vượt quá 40mg/lần.
- Có thể sử dụng áp lạnh trước khi tiêm để làm mềm sẹo, cải thiện hiệu quả điều trị.
Sử dụng silicon (tấm dán hoặc gel):
- Phương pháp này làm tăng nhiệt độ, giữ ẩm cho lớp biểu bì, giảm căng oxy, giúp sẹo mềm mại và phẳng hơn.
- Thích hợp cho sẹo phì đại giai đoạn sớm, ngăn ngừa sẹo tái phát sau phẫu thuật hoặc kết hợp với các phương pháp khác.
- Có thể dùng tấm dán hoặc gel silicon, áp dụng từ 12-24 giờ mỗi ngày trong 2-3 tháng.
Liệu pháp áp lực:
- Sử dụng áp lực ép để giảm căng oxy trong sẹo, làm giảm tăng sinh nguyên bào sợi và tổng hợp collagen.
- Phương pháp này thường được dùng để dự phòng sẹo tái phát sau phẫu thuật, sẹo lồi lan tỏa, sẹo lồi dái tai.
- Hiệu quả của phương pháp này chưa được chứng minh rõ ràng và cần thời gian áp dụng lâu.
Liệu pháp áp lạnh:
- Phương pháp này tạo thiếu máu cục bộ trong sẹo, gây hoại tử và làm phẳng mô sẹo.
- Thường dùng cho sẹo lồi kích thước nhỏ, không dày, đặc biệt hiệu quả khi áp dụng kỹ thuật áp lạnh nội tổn thương.
Laser PDL (585 nm, 595 nm):
- Loại laser này thường được dùng rộng rãi để điều trị sẹo phì đại mới, có màu đỏ, giúp cải thiện màu sắc và độ mềm mại của sẹo.
- Laser PDL tạo hiệu ứng quang nhiệt chọn lọc trên hemoglobin, giảm căng oxy mô sẹo và giảm tăng sinh nguyên bào sợi.
- Đây là phương pháp có chi phí cao, cần trang bị hiện đại và thường kết hợp với các phương pháp khác.
Laser và ánh sáng khác:
- Ánh sáng xung cường độ cao (IPL) và laser phân đoạn cũng được sử dụng, tuy nhiên có hạn chế về chứng minh hiệu quả.
- Laser phân đoạn thường dùng để bốc bay mô và làm giảm sự tăng trưởng của các protein ngoại bào, giảm tăng sinh nguyên bào sợi.
Phẫu thuật:
- Phương pháp này thường được áp dụng khi các phương pháp bảo tồn không thành công hoặc khi sẹo ảnh hưởng đến chức năng và thẩm mỹ.
- Tuy nhiên, tỷ lệ tái phát cao và thường kết hợp với tiêm corticosteroid nội sẹo sau phẫu thuật để giảm tỷ lệ tái phát.
Một số loại thuốc tiêm điều trị sẹo phì đại
Tiêm Bleomycin:
- Cơ chế tác dụng: Bleomycin gây chết tế bào theo chương trình, hoại tử tế bào biểu bì, xơ hoá tế bào nội mô, và ức chế tổng hợp collagen.
- Tiêm nội sẹo với nồng độ 1,5 UI/ml, mỗi lần không vượt quá 6 UI. Thời gian giữa các lần tiêm là 4-6 tuần, có thể sử dụng kem Lidocain để ủ tê tại chỗ trước khi tiêm để giảm đau. Bleomycin có thể sử dụng độc lập hoặc kết hợp với tiêm corticosteroid.
- Các trường hợp không nên sử dụng Bleomycin bao gồm phụ nữ mang thai, cho con bú, suy giảm chức năng phổi, suy thận, và người trên 70 tuổi.
- Tác dụng phụ thường gặp bao gồm sưng, đau tại vị trí tiêm, tăng sắc tố da, và loét.
- Hiệu quả của Bleomycin trong việc trị sẹo có thể lên đến 84%, thậm chí có thể hiệu quả cao hơn so với tiêm corticosteroid.
Tiêm 5-fluorouracil (5-FU):
- Thường được chỉ định cho các trường hợp sẹo lồi không phản ứng với tiêm corticoid, có thể kết hợp với corticosteroid để giảm tác dụng phụ của corticosteroid. Tiêm nội sẹo với nồng độ 50 mg/ml, tiêm 2-3 lần/tuần, mỗi lần tiêm từ 50-150 mg.
- Không nên sử dụng 5-FU cho các trường hợp thiếu máu, suy tuỷ, nhiễm trùng, và cần kiểm tra huyết áp trước và sau 4 lần tiêm.
- Tác dụng phụ bao gồm đau tại vị trí tiêm, tăng sắc tố da, kích ứng và loét. Hiện chưa ghi nhận tác dụng phụ toàn thân.
Tiêm Botulinum toxin (BoNT):
- Mặc dù trước đây BoNT chủ yếu được sử dụng cho điều trị nếp nhăn, làm trẻ hóa da và tạo dáng cơ thể, nghiên cứu gần đây đã chỉ ra vai trò của BoNT trong việc dự phòng và điều trị sẹo phì đại và sẹo lồi.
- Cơ chế tác dụng của BoNT bao gồm giảm sức căng da, giảm tác động chấn thương và viêm qua việc làm giảm co cơ vùng sẹo, ức chế hoạt động của nguyên bào sợi, và giảm sự tạo ra của TGF-beta (một yếu tố điều chỉnh quá trình hình thành sẹo).
Mặc dù tự nhiên, sẹo phì đại có thể tự phục hồi mà không cần điều trị, nhưng vết sẹo phì đại thường dần trở thành sẹo thâm trên da sau ít nhất một năm. Tuy nhiên, với thời gian kéo dài, sẹo phì đại có xu hướng trở nên ngày càng đậm màu và có thể để lại vết sẹo thâm khó trị sau khi sẹo phì đại biến mất. Vì vậy, việc xử lý sẹo sớm sẽ giúp khôi phục làn da mịn màng và giảm thiểu khả năng hình thành sẹo thâm trong tương lai. Hy vọng bài viết mang đến những thông tin hữu ích cho bạn, hãy theo dõi Khỏe Đẹp Clinic để cập nhật thêm những bài viết thú vị khác nhé!
Xem thêm bài viết:
Nhận biết các loại sẹo và các phương pháp điều trị
Sẹo lồi trên mặt: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị
Sẹo rỗ: nguyên nhân, phân loại và cách điều trị
Sẹo lõm: phân loại, nguyên nhân và cách điều trị
Nguyên nhân hình thành sẹo thâm ở mặt và cách trị điều trị
Cách trị sẹo do mụn hiệu quả và nhanh chóng
Thủy đậu là gì? Cách trị sẹo thủy đậu hiệu quả nhất
Sẹo bỏng: cách trị bỏng không để lại sẹo hiệu quả
Sẹo đáy nhọn: nguyên nhân, cách điều trị
Viết bình luận